Ο Σταμάτης Κραουνάκης δημιουργεί μια ξεκαρδιστική όπερα. Παίρνει το αριστούργημα του Αριστοφάνη και στήνει μια πολυφωνική σύγχρονη όπερα που φιλοξενεί ισότιμα μουσική και λόγο, όλα κουρδισμένα στο κλειδί της ανελέητης σάτιρας του ποιητή. Η παράσταση στα μέσα Ιουνίου ανέβηκε για δύο βραδιές στο κατάμεστο Ηρώδειο, κατακτώντας κοινό και κριτικούς με τη μουσική της δύναμη, τη σατιρική τόλμη και τη σύγχρονη ματιά της πάνω στο αριστοφανικό έργο. Μετά επέστρεψε για μία μόνο βραδιά, στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού την Τετάρτη 15 Ιουλίου 2026. Η Λένα Ουζουνίδου καθήλωσε άλλη μια φορά με την ερμηνεία της μαζί με τον Σταμάτη Κραουνάκη. Στη Θεσσαλονίκη πραγματοποιήθηκε πρόσφατα παράσταση στο Θέατρο Δάσους με μεγάλη επιτυχία. Στην Αθήνα η παράσταση επιστρέφει θριαμβευτικά στο Θέατρο του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» (Πειραιώς 254, Ταύρος) για μόνο 2 παραστάσεις, στις 10 και 11 Οκτωβρίου 2026 . Ο μεγάλος δημιουργός ανασκάλισε μνήμες, τις τραγούδησε, συνεπήρε, συγκίνησε, παρέσυρε το κοινό, που αποθέωσε την εκπληκτική Λένα Ουζουνίδου και τους υπόλοιπους αξιόλογους συντελεστές της παράστασης.
Το έργο
Όταν ο Αριστοφάνης γράφει τη Λυσιστράτη το 411 π.Χ., δεν κάνει κάποιο πλάγιο σχόλιο για τη θέση, στην οποία έχει περιέλθει η Αθήνα εν μέσω Πελοποννησιακού Πολέμου. Στην πραγματικότητα, ακούει καλά τους πολιτικούς τριγμούς εντός των τειχών, όπου η Εκκλησία του Δήμου έχει αποδυναμωθεί και οι ολιγαρχικοί επανέρχονται στο προσκήνιο. Με τα κρυφά όπλα της τέχνης –τα οποία δεν κατονομάζουν αλλά αποκαλύπτουν χωρίς να δακτυλοδεικτούν– μιλάει για την πηγή των δεινών: τη μανία για δύναμη και επιβολή. Ο πόλεμος είναι ίδιον των ανδρών και παρασέρνει τον κόσμο στον αφανισμό.
Η παράσταση
Στο σκηνικό, που παραπέμπει σε «αιδοίο», έρχονται γυναίκες από όλα τα μέρη και είναι αποφασισμένες να βάλουν τέλος στον πόλεμο.
« Ω Λυσιστράτα ήσουνα γάτα, φύγαν τα νιάτα!» και μετά « Πόλεμος Αθήνα με Σπάρτη για λεφτά για χαρτί, για κανένα κομμάτι στο χαρτί. Πού καιρός για ζωή; Για κρεβάτι; Α ρε μάνα κουραμάνα να ξέρεις, όποιος ψάξει θα βρει την απάτη.»
Κουράγιο Λυσιστράτη! Πούντες αδηφάγες γυναίκες; Αχόρταγες, φιλήδονα δοχεία; Πούντες; Το ύφος είναι οπερατικό. Η Λυσιστράτη τις αναζητά. Και σκέφτεται ότι έπρεπε να τους είχε τάξει πράγματα για να είναι σίγουρη ότι θα έρθουν, να της δωροδοκήσει.
Μετά η κουβέντα είναι πλήρως αριστοφανική. «Είναι και αυτοί που χαρτοπαίζουν, γιατί τα πέη δεν παίζουν πια μαζί τους μπριτζτζτζ. Γαμώ τον Γανυμήδη, έρχονται με πούτσες, κάπου βρήκαν και καυλώσανε. Καλώς τα κορίτσια τα ζουμπουρλούδικα! Καλημέρα ! Τί μας θέλει πάλι αυτή; « Άνδρες γουρούνια πουλημένοι, μέχρι τα μπούνια στο σκατό χωμένοι.»
Έρχεται η Λαμπιτώ από το εχθρικό στρατόπεδο. «Από το πέος εκ πεποιθήσεως απέχω. Ή ταν ή επί τας.» «Φθάνουν και οι Βοιωτές, που τις περίμενε από χθες. Μάνες κλαίν για τα παιδιά τους στις ξενιτειές». « Δούλευε και μη ερεύνα! Πλήρωνε νερό και ρεύμα και αν τυχόν δεν έχεις κέφια στο επόμενο ρεπό». Οι διάλογοι είναι γνήσιοι, γρήγοροι , γεμάτοι υπονοούμενα και κρατούν τον θεατή.
Η Λένα Ουζουνίδου αποδεικνύει το μεγαλείο, το «ύψος» της μεγάλης ηθοποιού και το πολυσχιδές ταλέντο της και σε μια ροκ όπερα και είναι ο Κραουνάκης, που της έχει δώσει αυτή την προοπτική. «Συγκεντρώσου και φίλησε τα δάκτυλά σου!»
« Αλίμονο τάλαινα, στρατιώτες σωρό. Η ανθρώπινη μάζα στις φυλακές. Τα παιδάκια μας από τις μάχες θα τα βρούνε νεκρά.» Σπαρακτική! «Ποια Ελλάδα; Τελείωνε με τον πόλεμο! […]Πού θα παν τα νιάτα φίλε άκλαυτα;. Αλί Αλί και τρισαλί Ευρωπαίοι πώς την πατήσαμε; Και από τα τείχη έξω αποκλειστήκαμε!» Οι άνδρες ζητούν να βγουν έξω οι γυναίκες και οι γυναίκες τους ανταπαντούν ότι αν ψηφίσουν όλες ούτε θηλυκιά γάτα δεν θα δούνε.
Η Λυσιστράτη είναι μια γνήσια επαναστάτρια. Δεν θα επιτρέψει να έρχεται το κάθε τσόλι σε αυτή την πόλη και να ρωτά πώς θα γίνει αφεντικό. Πολλές οι σύγχρονες αναφορές και τα σύγχρονα αστεία σε μια επίκαιρη γλώσσα.
Εκθειάζει ο Κραουνάκης τη μνήμη, γιατί είναι ο μόνος τρόπος να αποφύγει κάποιος τα ίδια λάθη. «Όχι άλλα σφαγεία![…] Νυν υπέρ πάντων αγών! My name is Greece.Λυπήσου με Παλλάδα Παναγιά.»
Η Παλλάδα έχει έναν μονόλογο που φέρει δάκρυα στα μάτια και θυμίζει την ταινία «Μάθε παιδί μου γράμματα» σε σενάριο και σκηνοθεσία του Θεόδωρου Μαραγκού. « Εφτά χρονών σχολείο, εννιά χρονών ωδείο, στα δέκα να ζυμώνω, στα δώδεκα κρατάω πέπλο θεάς και πάω σ’ ένα μεγάλο δρόμο, χωρίς φωνή και νόμο και ντρέπομαι σας λέω που κάθομαι και κλαίω αρκούδα σαν με ντύνουν για τους χορούς, που δίνουν.» και ο Χορός δηλώνει ότι « Όλα γι’ αυτήν την πόλη, όλα σ’ αυτή την πόλη, όλα γι’ αυτήν την πόλη όλοι και τώρα κι εμείς». Υπέροχη σκηνή συγκινησιακά στημένη με πολλές προσωπικές αναφορές. Η κωμωδία έχει και την θλιβερή μορφή της και αυτό ενεργοποιεί πιο βαθειά το γέλιο, που δεν είναι χάχανο, αλλά μια προσπάθεια βαθειά αναπνοής.
Το έργο διατρέχει τους πολέμους μέσα στα χρόνια. Το 1940 ήταν ο επόμενο μεγάλος πόλεμος. Η Λαμπιτώ αναλαμβάνει « Πάμε, κοπέλες απόψε, πάμε για τρέλες, τ’ αγέρι πρίμα. Πάμε κυράδες σαν τις παλιές φιλενάδες, βήμα το βήμα.» […] « Γυναίκα θα πει δουλειά, προκοπή, ζεστή αγκαλιά, μετρημένη μιλιά και μητέρα ζωή.» Ο στίχος μένει στη μνήμη τραγουδιέται και μετά το πέρας της παράστασης, που θα πει ότι η παράσταση αφήνει στίγμα. Η Χορογραφία ευφάνταστη, χρωματιστή χορογραφία (Θοδωρής Πανάς). Τα υπέροχα κοστούμια Takis μελετημένα με χρώμα και κίνηση.
Τα πτώματα σωριάζονται αίσχος, ο πόλεμος συνεχίζεται! Η υφήλιος σε ένα ατελείωτο εμφύλιο αίσχος! Θα γίνετε οι δολοφόνοι σας. Ο πόλεμος αιώνιος πατέρας προαιώνιος. Θα σκοτωθούμε.
Ο Κινησίας (Χρήστος Γεροντίδης) αναζητά τη γυναίκα του τη Μυρίνη (Στέλλα Κρούσκα.) «Μια γυναίκα είχα κι εγώ Μυρίνη Κονταξή, γυναίκα Κινησία. Έχω τρεις μήνες να τη δω, γυρνάω με ταξί, σε αφασία.»
Τα παιδιά της Μυρίνης την αποκαλούν « Μάνα πουτάνα» έτσι για να τη καλέσουν πίσω. Ο Κινησίας της λέει « Σε αγαπθέλω» [..] « Ο καυλωμένος άνθρωπος παρηγοριά δεν έχει» Και ενώ ο Κινησίας διατάζει τη Μυρίνη να συνευρεθούν τελικά εκείνη τον «ανάβει» αλλά εκείνος καταλήγει « Ποια ειρήνη ρε Μυρίνη, Ρε Μυρίνη Κονταξή και ποιος μάντης Τειρεσίας, ένας άνευ σημασίας , ένας Τάκης Κινησίας, μ΄ένα δανεικό ταξί.» Είναι ένα θαύμα η συγκεκριμένη σκηνή, ο κόσμος από κάτω δεν μπορεί να σταματήσει το γέλιο, ξεκαρδίζονται με τα λόγια, τις ακροβασίες, τα περιπαικτικά σχόλια. Παρατραβάει ωστόσο κάπως σε χρόνο η σκηνή και λίγο κουράζει.
Δεν πρόκειται όμως ακριβώς για τη «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη, αλλά για μια σύγχρονη Λυσιστράτη, που αντιστέκεται στον εκάστοτε πόλεμο, γιατί ο πόλεμος είναι ένας για όλους και για πάντα. Ο Σταμάτης Κραουνάκης έχει κρατήσει τη δομή στο περίπου και έχει ανοίξει τις προοπτικές, μήπως και οι σύγχρονοι ευαισθητοποιηθούν ενάντια στον πόλεμο . Η «Λυσιστράτη» του Κραουνάκη, ξεκινάει ως μια πολύ γερασμένη γυναίκα, που έρχεται για να παραλάβει στη σύγχρονη Αθήνα κάτι σαν ένα βραβείο, σε μια τιμητική βραδιά. Και εκεί ξαφνικά θυμάται ότι πρέπει να επιστρέψει στον πέμπτο αιώνα. Κατά τα άλλα, όπως η αριστοφανική «Λυσιστράτη», έτσι και αυτή παροτρύνει τις γυναίκες να απέχουν από την ερωτική πράξη με τους συζύγους τους, με σκοπό να σταματήσει ο πόλεμος. Να σταματήσει η αιματοχυσία. Με τη διαφορά ότι η «Λυσιστράτη» του Σταμάτη Κραουνάκη περνάει από πολλούς αιώνες επισημαίνοντας κάθε φορά τα αδιέξοδα του καιρού. Ξεκινάει από τον 21ο, επιστρέφει στον 5ο αιώνα και μετά τη βλέπουμε στον 20ό αιώνα στους δύο μεγάλους πολέμους.
Οι άνθρωποι της παράστασης, οι ηθοποιοί προέρχονται από πολύ διαφορετικούς χώρους, γεγονός, που προκαλεί ένα σύνθετο και πολύ ενδιαφέρον αποτέλεσμα. Ο Χριστόφορος Σταμπόγλης που ερμηνεύει τον Πρόβουλο και είναι ο διεθνούς φήμης, βαθύφωνος. Η Σοφία Κουνιά, η οποία δεν είναι ηθοποιός, παίζει όμως στις ταινίες του Οικονομίδη και είναι ένα αστέρι. Η Αργυρώ Καπαρού, η οποία είναι τραγουδίστρια, παίζει όμως κιόλας, υποδύεται τη Λαμπιτώ. Ο Κώστας Βενετσάνος, που είναι αυτή η σπουδαία φυσιογνωμία δεν χρειάζεται σύσταση. Ο Θεολόγος Παπανικολάου, ο οποίος στην παράσταση είναι ο Ιεροψάλτης κι έχει ένα συγκλονιστικό φινάλε, που συγκινεί πολύ τους θεατές. Η Πένυ Ξενάκη, που είναι αυτή η υπέροχη τραγουδίστρια. Και ενίοτε η σπουδαία Δήμητρα Γαλάνη.
Οι Μουσικοί επί σκηνής (Δημήτριος Ανδρεάδης, μουσική διεύθυνση, ενορχήστρωση, Δημήτρης Κικλής, Γιώργος Ταμιωλάκης, ευφώνιο, Λάμπρος Παπανικολάου , Θεολόγος Παπανικολάου, Κοσμάς Κοκόλης, μπουζούκι, Νίκος Κατσίκης) είναι ενεργητικά και ερμηνευτικά παρόντες υποστηρίζοντας όλους τους καλλιτέχνες Λένα Ουζουνίδου, Κώστα Μπουγιώτης, Σοφία Κουνιά, Έλενα Καφούρου, Πένυ Ξενάκη Μπάμπουσκα, Γεωργία Αμοργιαννιώτη, Αργυρώ Καπαρού, Βενετία Καναβέλλη, Γιώργο Στιβανάκης, Κωνσταντίνο Τσονόπουλο, Στέλλα Κρούσκα, Χριστόφορο Σταμπόγλη, Χρήστο Γεροντίδη, Κώστα Βενετσάνο, Σάκη Καραθανάση, Θεολόγο Παπανικολάου, Σπύρο Πινκερίδη, Δήμητρα Γαλάνη, Μαριλένα Μόσχου και Μαρία Παπαδοπούλου.
Μια εκπληκτική παράσταση συνόλου, που ξεσηκώνει το κοινό και συγκινεί, όπως κάθε παράσταση του Σταμάτη Κραουνάκη. Ένα άρτιο αισθητικό, οπτικό, ερμηνευτικό, οπωσδήποτε μουσικό αποτέλεσμα, που κανείς δεν πρέπει να χάσει! Μια εμπειρία ζωής!