Η θεατρική ομάδα contratiempo theatre μετά την επιτυχημένη περσινή της πορεία, επιστρέφει από το Σάββατο 10 Οκτωβρίου, κάθε Σάββατο στις 21:00 και Κυριακή στις 18:15, για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων στο Θέατρο 104 με το αριστούργημα του William Shakespeare, «Ο Έμπορος της Βενετίας», σε σκηνοθεσία Θωμά Θάνου.
Το έργο
Ο Έμπορος της Βενετίας, ένα από τα πιο γοητευτικά και σύνθετα έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου, φωτίζει με οξύτητα ζητήματα δικαιοσύνης, ηθικής, έρωτα, εξουσίας και κοινωνικού αποκλεισμού.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ταραχώδης σχέση του έμπορου Αντόνιο με τον Εβραίο δανειστή Σάϋλοκ, μέσα σε μία Βενετία όπου το χρήμα, η τιμή και τα ανθρώπινα πάθη συγκρούονται αδυσώπητα. Έρωτες, φιλίες, συμβόλαια και εκδίκηση υφαίνουν ένα δραματουργικό τοπίο γεμάτο ένταση, συγκίνηση και χιούμορ, όπου οι ήρωες δοκιμάζονται στα όρια της ανθρωπιάς τους.
Ο Σάϋλοκ, ως κεντρικό πρόσωπο, μας ωθεί να προβληματιστούμε. Αυτό που είναι δίκαιο είναι και ηθικό; Τί οδηγεί στο μίσος μεταξύ των ανθρώπων; Ποιά η θέση των μειονοτήτων στην ανδροκρατούμενη καπιταλιστική κοινωνία; Ένα έργο που συνομιλεί αφοπλιστικά με τη σύγχρονη πραγματικότητα και παραμένει πάντα επίκαιρο.
Η παράσταση
Πέντε ηθοποιοί ενσαρκώνουν δεκατρείς ρόλους χρησιμοποιώντας ως θεατρικό όχημα τον γελωτοποιό, μέσα στο ξέφρενο καρναβάλι της Βενετίας και τον ειδυλλιακό κόσμο του Μπελμόντ.
Ο Σάϋλοκ στη άκρη της σκηνής τρώει κάτι βουτηγμένο στο αίμα. Η κατακραυγή από το κοινωνικό πλαίσιο είναι φανερή γιατί τον πετάει ο ένας στον άλλον σαν μπάλα. Γίνεται μια σκηνή, που υποβάλλει το κλίμα της παράστασης με έναν ήχο σαν το “dance with the devil” όπου οι άνθρωποι είναι έγκλειστοι σε ένα δικό τους διέξοδο, έναν άρρωστο φαύλο κύκλο που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή τους, την αξιοπρέπειά τους και βέβαια αποκαλύπτει την ακόρεστη φύση τους για κέρδος.
Ο Μπασάνιο ρωτά τον φίλο του Αντόνιο πότε θα διασκεδάσουν. Είναι νέοι έτοιμοι να ερωτευτούν και να ζήσουν ανέμελα. « Οι μόνες γλώσσες, που πρέπει να μένουν σταθερές είναι η μοσχαρίσια καπνιστή και αυτή της γεροντοκόρης.» Ο Μπασάνιο του λέει ότι στο Μπελμόν ζει μια πλούσια κληρονόμος, η Πόρσια, την οποία επισκέπτονται πλούσιοι μνηστήρες, αλλά εκείνος θέλει να τους ανταγωνιστεί και ζητά την συμπαράσταση του φίλου του Αντόνιο. Ο Αντόνιο είναι σε δύσκολη θέση, αλλά δεν αρνείται στον φίλο του την βοήθειά του, έτσι για να βρει τα χρήματα που του ζητά ο Μπασάνιο απευθύνεται στον Σάϋλοκ, τον έμπορο της Βενετίας, ο οποίος όμως δανείζει με τόκο. Του ζητά 3.000δουκάτα για τρεις μήνες και εγγύηση θα είναι ο Αντόνιο, ο ίδιος, θα του αφαιρέσει τόσο κρέας όσο το βάρος του χρήματος, που του δανείζει. Ο Αντόνιο είναι καλός άνθρωπος, ενώ ο Σάϋλοκ μοιάζει αιμοβόρος από την πρώτη στιγμή. Έχει αιματοβαμμένα χέρια και απολαμβάνει να τρώει εντόσθια ωμά.
Δεν δέχεται ο Σάϋλοκ να δανείσει τον Αντόνιο καλή τη πίστη, γιατί ξέρει ότι οι επιχειρήσεις του Αντόνιο, τα καράβια, είναι πολύ επικίνδυνες και αβέβαιες επενδύσεις και εκείνος θέλει να πάρει ικανοποίηση μετά τον κοινωνικό κατατρεγμό και την σαθρή εικόνα που έχει ο ίδιος δημιουργήσει για τον εαυτό του. Δεν μπορεί να έχει καμία συναναστροφή. Ζει περιχαρακωμένος, έχει διαλέξει στρατόπεδο, αυτό της κακίας. Τον καλεί σε γεύμα ο Αντόνιο και του απαντά « τί να φάω ; Χοιρινό, μέσα στο οποίο ο Ναζωραίος σας εξόρκισε τον σατανά; Από την άλλη ο Σάϋλοκ μισεί και ζηλεύει τον Αντόνιο γιατί εκείνος δανείζει χωρίς τόκους. Ο Αντόνιο ούτε δανείζει, ούτε δανείζεται με τόκο. Με το αιματοβαμμένο μαντήλι του ο Σάϋλοκ σκουπίζει τον ιδρώτα του. Ο Αντόνιο τον αποκαλεί τοκογλύφο και ο Σάϋλοκ του υπενθυμίζει πόσες φορές τον έχει εξευτελίσει για τα δανεικά, που παρέχει, επειδή αυτός βγάζει κέρδος. Ο κοπρίτης έχει να του δανείσει 3.000 δουκάτα και το κάνει σα να δανείζει τον εχθρό του. Του ξεκαθαρίζει ότι αν την τάδε μέρα, που θα συμφωνήσουν δεν του δώσει τα χρήματα θα πάρει σε αντάλλαγμα μια λίβρα απ’ όποιο μέρος τους σώματος του θέλει. Το έργο περιστρέφεται γύρω από αυτό το επικίνδυνο δάνειο, τη φιλία και την θρησκευτική προκατάληψη.
Οι ηθοποιοί ντύνονται επί σκηνής. Όλα γίνονται με δεξιοτεχνία μπροστά στους θεατές.
Τα πλοία του Αντόνιο ναυαγούν και ο ίδιος αδυνατεί να εξοφλήσει το χρέος. Ο Σάϋλοκ απαιτεί την εφαρμογή του συμβολαίου και οδηγεί τον έμπορο στο δικαστήριο ενώπιον του Δόγη της Βενετίας. Φωνάζει «Δικαιοσύνη! Μόνο Δικαιοσύνη! Περιμένω Δικαιοσύνη. Θα την έχω; » Στη δίκη εμφανίζεται η Πόρσια μεταμφιεσμένη σε νέο νομικό, καθώς και η υπηρέτριά της η Νερίσα ως γραμματικός. Με μια λαμπρή νομική στροφή, αποδεικνύει η Πόρσια ότι το συμβόλαιο δίνει στον Σάϋλοκ δικαίωμα στη σάρκα, αλλά όχι ούτε μία σταγόνα αίμα. Αν χύσει έστω και λίγο αίμα, σύμφωνα με τον νόμο, η περιουσία του θα κατασχεθεί. Ο Σάϋλοκ τελικά χάνει τη δίκη, του επιβάλλεται να χαρίσει τη μισή περιουσία του στο κράτος και την άλλη μισή στον Αντόνιο, ενώ αναγκάζεται να ασπαστεί τον χριστιανισμό. Τα πλοία του Αντόνιο τελικά σώζονται και φτάνουν καλά στη Βενετία.
Είναι εκπληκτική η σύγκρουση των ηρώων. Η ένταση που διαπλέκεται επί σκηνής από τους ηθοποιούς, η κίνησή τους, οι έντονες φωνές τους, το κόκκινο του αίματος. Ο Σάϋλοκ έχει ακλόνητο μίσος και απέχθεια για τον Αντόνιο. Ο Μπασάνιο το λέει ξεκάθαρα, « έναν λύκο μπορείς να τον μαλακώσεις, όχι όμως έναν εβραίο.» Ο μίσος είναι κάτι που καλλιεργείται και από τις δυο μεριές. Κανείς δεν δείχνει έλεος.
Το ζεύγος Σάϋλοκ- Αντόνιο είναι σαν οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος, Όταν απαγορεύεται να τρέξει αίμα από το σώμα του Αντόνιο όταν ο Σάϋλοκ θα του αφαιρεί μια λίβρα σάρκας, εκείνος ζητά έλεος ενώπιον του δικαστηρίου. Ποιό έλεος, αυτό που εκείνος δεν έδειξε ποτέ, όταν δάνειζε και σε ανταπόδοση έπινε το αίμα των ανθρώπων, που είχε δανείσει.
Όταν σε μια κοινωνία όλα περιστρέφονται γύρω από το χρήμα και τον πλούτο δεν υπάρχει καμία σωτηρία. Όλα είναι υποκριτικά και τα όντα είναι αδηφάγα. Ο σκηνοθέτης Θωμάς Θάνος πετυχαίνει να δώσει αυτό το κλίμα της απόλυτης διαφθοράς. Εξαιρετική η κίνηση που δίδαξε η Γαβριέλα Αντωνοπούλου, που μαζί με το φωτισμό του Γιώργου Αντωνόπουλου και τα υπέροχα σκηνικά και κοστούμια της Γεωργίας Μπούρδα δημιούργησαν ένα μεσαιωνικό δυστοπικό τοπίο της κόλασης.
Εξαιρετικές οι ερμηνείες του Νικόλα Αλεξίου, του Γιώργου Αντωνόπουλου, του Μανούσου Γεωργόπουλου, της Ελένης Καλαφάτη και της Ανδρομάχης Μακρίδου απόλυτα συντονισμένοι αποδίδουν πλήρως την πρόθεση του σκηνοθέτη να καταδείξει αυτή την υποκρισία, τη λαγνεία του χρήματος, την πείνα της ύαινας για το ψοφίμι όπως αυτή η εκμετάλλευση του αδυνάτου από τον ισχυρό. Μια σκηνή πνιγμένη στο αίμα, στις φωνές, στην μη αποδοχή του Άλλου, άρα ούτε του του Εαυτού.
Ένας αιματοβαμμένος, χαμένος κόσμος, χωρίς αξίες, ένας κόσμος που επικαλείται τον Θεό και τη Δικαιοσύνη, ενώ τα έχει χάσει όλα. Διαχρονικό το έργο του Σαίξπηρ, άρα και σύγχρονο δυστυχώς, γιατί δεν έχει να κάνει με τις συγκυρίες, αλλά με τη φύση του ανθρώπου.
Πληροφορίες παράστασης
Δείτε το Δελτίο Τύπου, τους συντελεστές, τις ημερομηνίες και τις πληροφορίες της παράστασης.
